इतिहास

थोडक्यात इतिहास — कित्ते  भंडारी

उत्पत्ती 

मूळ उद्गम:- कित्ते भंडारी समाजाची उत्पत्ती कोकण‑रायगड‑ठाणे पट्ट्यातील किर्तिक भट्टार या
योद्धा‑ताडी (ताडी गवळी) कुटुंबांपासून झाली आहे.

जातीय वैशिष्ट्ये: इतिहासात भंडारी समुदायाला समुद्रकिनाऱ्यावर वसलेले क्षत्रिय/राजपूत जाती म्हणून
ओळखले गेले. ते उत्तरेकडून आगमन करून महाराष्ट्र, गोवा आणि कर्नाटकाच्या किनारी भागात वस्ती
करीत राहिले.

जीवनशैली व व्यवसाय

समुद्री संबंध: कोकणात भंडारी लोक विशेषतः जलदस्ते (समुद्री कामे) आणि ताडी (कूपातून मिळणारे
ताडपान) व्यवसायासाठी प्रसिद्ध होते.

ताडी व्यवसायाचे पैलू: ताडी हरवणे, कच्चा ताडपना मिळवणे, ताडीचे सांस्कृतिक व आर्थिक वापर—हे
त्यांच्या पिढ्यान्पिढ्या चालणाऱ्या कौशल्यांचा भाग होते.

इतर व्यवसाय: लाकूड तोडणे, बांधकामाच्या कामांमध्ये कामगिरी, बंदराशी निगडित व्यवसाय
(नौकाविहार, मालवाहतूक, नेव्हिगेशन इ.) हेही त्यांचे पारंपरिक उपजीविका मार्ग होते.

लष्करी आणि समुद्री भूमिका

मराठा नौदलातील भागीदार: शिवाजी महाराजांच्या काळात भंडारी समुदायाने मराठा नौदलाला महत्त्वाचे
हातभार लावले. ते नौकांचे नेतृत्व, बंदरांचे रक्षण आणि जलदुहेरी कामांमध्ये पारंगत होते.

 मुंबईत भंडारी मिलिशिया ही एक संघटित, पोलिससमान सैन्यदल मानली जाते.
तिचे काम शहराच्या सुरक्षेसाठी आणि रात्रीच्या पहारीसाठी हेतूपुरते होते.

युरोपियन कंपन्यांसह संबंध: ईस्ट इंडिया कंपनीनेही शहराच्या सुरक्षिततेसाठी आणि रात्रीच्या
पहाऱ्यासाठी भंडारी लोकांना नेमले; त्यामुळे स्थानिक सुरक्षात्मक व्यवस्थेत त्यांचा समावेश मोठा होता.

मुंबईच्या विकासात योगदान

बांधकाम आणि बंदर उद्योग: भंडारी समुदायाचा ताडी गवळणे, बांधकाम आणि बंदरी कामे यात सक्रिय
सहभाग असल्यामुळे मुंबईच्या शहरी व औद्योगिक वाढीस मोठे योगदान झाले.

सामाजिक एकत्रीकरण: मुंबईतील वसाहतींमध्ये भंडारी लोकांनी श्रम आणि कौशल्य पुरविले, ज्यामुळे
पोर्टसंबंधी कामे आणि स्थानिक अर्थव्यवस्था सुसंगतपणे वाढली.

Bhandari Militia  च्या   उपस्थितीमुळे स्थानिक कायदा‑व्यवस्था आणि व्यापारी संरक्षण सुदृढ झाले, ज्यामुळे
शहराच्या निरंतर विकासाला मदत मिळाली.

कित्ते भंडारी उपसमूह — इतिहास व संघटन

उपसमूहाची ओळख:  कित्ते भंडारी हा एक उपसमूह आहे जो विशेषतः कोकण‑रायगड‑ठाणे भागातील
योद्धा‑ताडी गवळी कुटुंबांशी निगडित आहे.

मुंबईतील संघटन: १८९० साली दादर‑वेस्ट येथे कित्तेभंडारी एक्यवर्धक मंडळीची स्थापना झाली. या  संस्थेने समुदायाची संघटित ओळख शहरात स्थापली.

उद्देश व कामकाज: या संघटनेने शिक्षण, सामाजिक कल्याण आणि सांस्कृतिक कार्याला प्रोत्साहन
दिले; परस्पर मदत, शैक्षणिक अनुदाने आणि परंपरागत सण‑समारंभाचे आयोजन हे या संस्थेच्या मुख्य
कार्यांपैकी होते.

सांस्कृतिक वारसा व परंपरा

समुद्री संस्कृती: भंडारींची पारंपरिक जीवनशैली आणि समुद्राशी जुळलेली सण‑समारंभ, गाणी, नृत्ये  आणि नैसर्गिक संसाधनांशी निगडित तंत्रे या समुदायाच्या सांस्कृतिक ओळखीचे भाग आहेत.
.
कौशल्य‑परंपरा: ताडी गवळणे, नौकाविहार, नेव्हिगेशन, लाकूडकपाटी इ. कौशल्ये पिढ्यान्पिढ्या  हस्तांतरित झाली.

सांस्कृतिक संरक्षण: एक्यवर्धक मंडळीसारख्या संस्थांनी ही परंपरा जपण्यासाठी स्थानिक उत्सव,
धार्मिक विधी आणि सामुदायिक कार्यक्रम आयोजित केले.

समकालीन स्थिती आणि आव्हाने

आर्थिक बदल: बंदर व ताडीसंबंधी पारंपरिक व्यवसायांमध्ये तंत्रज्ञान, औद्योगिकरण आणि
जागतिकीकरणामुळे बदल आहेत; त्यामुळे अनेकांना नवीन रोजगार आणि कौशल्ये आत्मसात करावी  लागली.

शहरीकरणाचा दबाव: मुंबईच्या वेगवान विस्तारामुळे परंपरागत वसाहती आणि नैसर्गिक संसाधनांवर  दबाव आला, ज्याचा प्रभाव समुद्री समुदायांवरही झाला.

सांस्कृतिक संवर्धन: परंपरा आणि भाषा जपण्यासाठी स्थानिक संस्थांची आणि पुढील पिढ्यांची सक्रिय  भागीदारी गरजेची आहे.

उपसंहार (थोडक्यात)

ऐतिहासिक व समकालीन योगदान लक्षात घेण्यासारखे आहे. १८९० मधील दादरची एक्यवर्धक
हा समुदायाच्या संघटनात्मक विकासाचा महत्त्वाचा टप्पा आहे, ज्यामुळे त्यांनी शैक्षणिक आणि
सामाजिक क्षेत्रात आपली उपस्थिती दृढ केली.